Sáng kiến kinh nghiệm theo hình thức mới, nhiều thầy cô cảm thấy khó quen...

Nhóm nghiên cứu:

          1. Đặng Phúc Thanh – Trường THPT Phan Bội Châu, Gia Lai;

          2. Lý Mạnh Hùng – Trường THPT Lê Hồng Phong, Gia Lai;

          3. Trần Đặng Hạnh – Trường THPT Nguyễn Khuyến, Gia Lai;

          4. Đỗ Huỳnh Quang – Trường THPT Ya Ly, Gia Lai;

          5. Nguyễn Văn Chiến – Trường THPT Nguyễn Chí Thanh, Gia Lai;

          6. Lê Thị Lan – Trường THPT Hoàng Hoa Thám, Gia Lai;

          7. Đào Đình Ngọc – Trường THPT Nguyễn Bỉnh Khiêm, Gia Lai.

Hiện nay việc ứng dụng CNTT trong dạy học đang được Bộ, Sở Giáo dục và Đào tạo triển khai rất mạnh mẽ.

Trường THPT Lê Hồng Phong, Đăk Đoa, Gia Lai là trường được trang bị khá đầy đủ các trang thiết bị phục vụ cho việc dạy học có sử dụng CNTT.

Thực trạng của là đa số học sinh lớp 11 trường THPT Lê Hồng Phong, Đăk Đoa, Gia Lai học yếu môn Hình học không gian.

Về học sinh:

-         Trí tưởng tượng không gian của học sinh yếu.

-         Kỹ năng vẽ hình của HS lớp 11 còn yếu.

-         Chưa biết vận dụng lý thuyết để giải các bài toán hình học không gian.

-         Kỹ năng biến đổi, tính toán, giải toán hình học của đa số học sinh còn yếu.

-         Chưa hứng thú đối với môn hình học không gian lớp 11.

Về giáo viên:

-         Thường sử dụng PPDH truyền thống, chưa đầu tư thích đáng về PPDH, sử dụng các phương tiện dạy học để có thể rèn luyện được trí tưởng tượng hình không gian và kỹ năng vẽ hình không gian cho học sinh được tốt hơn.

Về phân phối chương trình:

-         Số tiết luyện tập trên lớp quá ít, không giúp cho học sinh rèn luyện được trí tưởng tượng và kĩ năng vẽ hình không gian.

Vì học sinh có trí tưởng tượng không gian và kỹ năng vẽ hình yếu nên Giáo viên thường vẽ hình thay cho học sinh. Đây là các hình biểu diễn trên bảng bằng phấn nên học sinh khó tưởng tượng và hình dung. Do đó học sinh không có kỹ năng vẽ hình để giải toán dẫn đến đa số học sinh ít hứng thú khi học môn Hình học không gian.

Ứng dụng CNTT trong dạy học, cụ thể là sử dụng các phần mềm động về hình học như: Geometer’s Sketchpad, Cabri-3D trong việc minh họa hình không gian và hướng dẫn học sinh vẽ hình.

Nghiên cứu được tiến hành trên 2 nhóm tương đương là lớp 11A1 (lớp thực nghiệm) và lớp 11A2 (lớp đối chứng) trường THPT Lê Hồng Phong, Đăk Đoa, Gia Lai. Lớp 11A1 đã được thực hiện giải pháp thay thế trong chương II, và chương III trong chương trình môn Hình học không gian lớp 11. Kết quả cho thấy tác động đã có ảnh hưởng rõ rệt đến kết quả học tập của học sinh. Lớp 11A1 (lớp thực nghiệm) đã đạt kết quả học tập cao hơn so với lớp 11A2 (lớp đối chứng).

Kết quả điểm bài kiểm tra đầu ra của lớp thực nghiệm 11A1 như sau: với phép kiểm chứng T-test độc lập tính được p=0,02 < 0,05 có nghĩa là có sự khác biệt lớn giữa điểm trung bình của lớp 11A1 và lớp 11A2 và mức độ ảnh hưởng lớn (0,80).

Kết quả thống kê ở trên chứng minh rằng: sử dụng phần mềm Geometer’s Sketpad, Cabri-3D trong dạy học, có rèn luyện được kỹ năng vẽ hình không gian HS khi học môn hình học không gian lớp 11.

          Trong chương trình Toán lớp 11 thì hình học không gian là một môn học rất khó, nó đòi hỏi học sinh phải có tư duy, trí tưởng tượng, kĩ năng vẽ hình…

          Đa số học sinh lớp 11 trường THPT Lê Hồng Phong, Đăk Đoa, Gia Lai học yếu môn học này, qua khảo sát thực tế trước nghiên cứu, tác động thì phần lớn giáo viên dạy học bằng phương pháp truyền thống, các giáo viên chỉ vẽ các hình lên bảng bằng phấn do vậy việc biểu diễn các đường, nét đứt học sinh rất khó tưởng tượng, dẫn đến kĩ năng vẽ hình yếu gây mất hứng thú trong việc học.

          Giải pháp thay thế: Ứng dụng CNTT trong dạy học, cụ thể là sử dụng các phần mềm động về hình học như: Geometer’s Sketchpad, Cabri-3D trong việc minh họa hình không gian và hướng dẫn học sinh vẽ hình.

Đã có các tài liệu hướng dẫn dạy Hình học không gian lớp 11 bằng Geometer’s Sketchpad của PGS. TS Trần Vui và tài liệu giới thiệu hướng dẫn sử dụng phần mềm Cabri-3D  của TS. Bùi Việt Hà.

          Với những tính năng được đồng nghiệp trong trường, trường bạn và trên các diễn đàn toán học đánh giá là “tuyệt vời” của các phần mềm trên. Nhóm chúng tôi đã tiến hành sử dụng phần mềm Geometer’s Sketchpad, Cabri-3D trong việc minh họa hình không gian và hướng dẫn học sinh vẽ hình nhằm mục tiêu rèn luyện kĩ năng vẽ hình không gian.

Việc sử dụng phần mềm vẽ hình Geometer’s Sketpad và Cabri-3D  trong dạy hình học không gian chương II và chương III lớp 11 có rèn luyện được kỹ năng vẽ hình không gian cho học sinh lớp 11 trường THPT Lê Hồng Phong, Đăk Đoa, Gia Lai hay không?

Có, việc sử dụng phần mềm vẽ hình Geometer’s Sketpad và Cabri-3D  trong dạy HHKG chương II, III lớp 11 rèn luyện được kỹ năng vẽ hình không gian cho học sinh lớp 11 trường THPT Lê Hồng Phong, Đăk Đoa, Gia Lai.

1- Khách thể nghiên cứu: Khối 11 trường THPT Lê Hồng Phong, Đăk Đoa, Gia Lai.

Giáo viên:

Thầy Lý Mạnh Hùng – Giáo viên dạy lớp 11A1 (lớp thực nghiệm) và lớp 11A2 (lớp đối chứng)

Học sinh:

Hai lớp được chọn tương đương nhau về điểm số là lớp 11A1 (lớp thực nghiệm 15 học sinh) và lớp 11A2 (lớp đối chứng 15 học sinh) trường THPT Lê Hồng Phong, Đăk Đoa, Gia Lai.

Dùng bài kiểm tra đầu chương II làm bài kiểm tra trước tác động, kết quả điểm trung bình 2 lớp có sự khác nhau do đó chúng tôi sử dụng phép kiểm chứng T-test độc lập để kiểm chứng sự chênh lệch giữa điểm trung bình của 2 lớp trước khi tác động.

          Với p = 0,96 >0,05 do đó sự chênh lệch điểm trung bình của 2 lớp không có ý nghĩa, 2 lớp được coi là tương đương.

Thiết kế kiểm tra trước và sau tác động với các nhóm tương đương:

          Thầy Ngân dạy lớp 11A2 (lớp đối chứng): thiết kế giáo án không sử dụng phần mềm.

          Thầy Hùng dạy lớp 11A1 (lớp thực nghiệm): Thiết kế giáo án điện tử có sử dụng 2 phần mềm Geometer’s Sketpad và Cabri-3D để dạy học. Có tham khảo một số bài dạy của thầy Nguyễn Phúc Thanh trường THPT Phan Bội Châu, Pleiku, Gia Lai.

          Thời gian tiến hành thực nghiệm: Theo thời khóa biểu của trường và phân phối chương trình của Bộ, Sở.

4- Đo lường:

Dùng bài kiểm tra đầu chương II làm bài kiểm tra trước tác động.

          Bài kiểm tra sau tác động là bài kiểm tra giữa chương III, do thầy Hùng, thầy Ngân và các thầy cô trong nhóm nghiên cứu thiết kế. Gồm 20 câu hỏi trắc nghiệm khách quan nhiều lựa chọn (thang điểm 100)

So sánh điểm trung bình bài kiểm tra sau tác động của 2 lớp 11A1, 11A2.

Bảng thống kê ở trên chứng minh rằng kết quả 2 lớp trước tác động là tương đương. Sau tác động phép kiểm chứng T-test độc lập cho kết quả p = 0,02<0,05 cho thấy sự chênh lệch giữa điểm trung bình của lớp 11A1 (thực nghiệm) và lớp 11A2 (lớp đối chứng) là rất có ý nghĩa tức là chênh lệch kết quả điểm trung bình của lớp 11A1 cao hơn điểm trung bình lớp 11A2 là không ngẫu nhiên mà do kết quả của tác động.

Chênh lệch giá trị trung bình chuẩn

Từ bảng tiêu chí Cohen, SMD = 0,80 cho thấy mức độ ảnh hưởng của dạy học có sử dụng 2 phần mềm Geometer’s Sketpad và Cabri-3D đến kĩ năng vẽ hình không gian của học sinh lớp thực nghiệm 11A1 là lớn.

“Việc sử dụng phần mềm vẽ hình Geometer’s Sketchpad và Cabri-3D  trong dạy hình học không gian giúp cho học sinh lớp 11 trường THPT Lê Hồng Phong, Đăk Đoa, Gia Lai rèn luyện kỹ năng vẽ hình.” đã được kiểm chứng.

Độ chênh lệch điểm số giữa 2 lớp: ĐTB _{lớp 11A1} – ĐTB _{lớp 11A2} = 91,9 – 84,3 = 7,6. Có sự khác biệt rõ rệt.

Để chuẩn bị được 1 tiết dạy mất rất nhiều thời gian.

Phần lớn giáo viên chưa có kiến thức tốt về CNTT nói chung và sử dụng 2 phần mềm Geometer’s Sketpad và Cabri-3D nói riêng.

          Mở các lớp tập huấn về CNTT cho tất cả các giáo viên trong trường.

* Kết luận: Việc sử dụng 2 phần mềm Geometer’s Sketpad và Cabri-3D trong dạy hình học không gian lớp 11, chương II và chương III giúp học sinh rèn luyện kĩ năng vẽ hình học không gian.

* Khuyến nghị: Nhà trường cần đầu tư tốt hơn nữa về các trang thiết bị dạy học có ứng dụng CNTT. Động viên khuyến khích giáo viên sử dụng CNTT trong dạy học. Giáo viên tích cực tự học, tự bồi dưỡng kiến thức, kĩ năng sử dụng các thiết bị dạy học hiện đại.

                Trên đây là kết quả nghiên cứu chủ quan của nhóm chúng tôi trong thời gian tập huấn, chúng tôi tin rằng đề tài này có tính thực tiễn cao. Mong quý thầy cô giáo và đồng nghiệp góp ý để đề tài được áp dụng rỗng rãi trong thực tế, góp phần nâng cao chất lượng dạy và học môn hình học không gian lớp 11.

Tài liệu tập huấn: Nghiên cứu Khoa học sư phạm ứng dụng, Bộ Giáo dục & Đào tạo, năm 2010.

Tài liệu tập huấn: Đổi mới PPDH có sử dụng CNTT, Sở Giáo dục & Đào tạo Gia Lai, năm 2010.

PGS.TS Trần Vui., Tài liệu hướng dẫn dạy Hình học không gian lớp 11 bằng Geometer’s Sketchpad.

TS. Bùi Việt Hà, Tài liệu giới thiệu hướng dẫn sử dụng phần mềm Cabri-3D.

Sách giáo khoa hình học 11 – NXB Giáo dục.

Sách bài tập Hình học 11 - NXB Giáo dục.

Sách giáo viên hình học 11 - NXB Giáo dục.